Οθέλλος - Τόμας Οστερμάγερ - Παρίσι 27/03/2011

Θα ξεκινήσω το σημείωμα με την τελευταία φράση της κριτικής της εφημερίδας Le Monde σχετικά με την παράσταση αυτή. Η άκρως κολακευτική κριτική έκλεινε με τη διαπίστωση ότι ο Σαίξπηρ είναι ο θεός και ο Οστερμάγερ είναι ο προφήτης του. Νομίζω ότι θα συμφωνήσω. Καλλίτερη μεταφορά στη σκηνή του κλίματος που δημιουργεί ο Σαίξπηρ στα έργα του δεν έχουμε δει. Απο τη μια παρακολουθούμε τη δύναμη της συκοφαντίας στην οποία καταφεύγει ο Ιάγος προκειμένου να εκδικηθεί τον Οθέλλο που έδωσε σε άλλον την προαγωγή αντί σ'αυτόν, βάζοντάς του υπόνοιες για την πίστη της αγαπημένης του γυναίκας κι από την άλλη τη σταδιακή απώλεια κάθε είδους ελέγχου στην οποία οδηγείται ο Οθέλλος και που θα έχει σαν αποτέλεσμα την καταστροφή των πάντων.

Τα λέω αυτά για να θυμίσω λίγο την υπόθεση της τραγωδίας αυτής του Σαίξπηρ που συναγωνίζεται σε ένταση τις ελληνικές τραγωδίες και έχει για θέμα της την παράνοια στην οποία μπορεί να οδηγηθεί κάποιος από την ερωτική ζήλεια και θέλω να παραθέσω μια χαρακτηριστική φράση που ξεστομίζει ο Οθέλλος απαντώντας στην προτροπή του κοινωνικού περίγυρου να συγκρατήσει το θυμό του και να αναλογιστεί την αγάπη που νοιώθει για τη Δεισδαιμόνα. "Πρώτα θα τη σκοτώσω και μετά θα την αγαπήσω" είπε και τα είπε όλα για τη ζήλεια ορίζοντας ταυτόχρονα τα δυσδιάκριτα όρια αγάπης και μίσους, αισθήματα τα οποία ως γνωστόν τρέφει η μισή ανθρωπότητα για την άλλη μισή!

Βασικά όμως θέλω να μιλήσω για την παράσταση παρότι είναι δύσκολο να μεταφέρεις στο χαρτί αυτό που βλέπεις και κυρίως αυτό που νοιώθεις όταν παρακολουθείς τις παραστάσεις του Οστερμάγερ. Επί 2 ώρες και 40 λεπτά οι ηθοποιοί του παίζουν μέσα στα νερά στήνοντας συχνά σκηνές βίας όπως κανείς φαντάζεται ότι μπορεί να εκδηλώνονται οι προστριβές μεταξύ αντρών για θέματα καριέρας, να στήνονται οι ρατσιστικές πλεκτάνες με σκοπό τον κοινωνικό αποκλεισμό κάποιου και φυσικά οι σκηνές ζηλοτυπίας του παράλογου συζύγου και οι εύλογες αντιδράσεις της αθώας γυναίκας του.

Οι ηθοποιοί του Οστερμάγερ εκτός του ότι είναι άριστα εκπαιδευμένοι, μάλλον δεν είναι τυχαίο ότι είναι Γερμανοί, μοιάζει να μοιράζονται με τον σκηνοθέτη τους την ίδια τρέλα για το θέατρο και αντέχουν τα μύρια όσα στο όνομα του καλού αποτελέσματος. Ανταμείβονται με τις καλές κριτικές, την αθρόα προσέλευση του κοινού και το γενναιόδωρο χειροκρότημα.

Να πούμε ότι την ίδια τρέλα για το θέατρο πρέπει να μοιράζονται λίγο και οι θεατές. Θέλει εκπαιδευμένους θεατές επίσης το θέατρο του Οστερμάγερ και για τα έργα που επιλέγει και για τον τρόπο που τα σκηνοθετεί.

Να θυμίσω ότι η πρεμιέρα του Οθέλλου έγινε πέρυσι το καλοκαίρι στην Επίδαυρο, με επιτυχία νομίζω αν και το ελληνικό κοινό είναι από τα πιο δύσκολα, όχι απαιτητικά, δύσκολα. 'Εχει διαφορά. Αξίζει να προσθέσω κάτι που διάβασα σε μια συνέντευξη του Οστερμάγερ σε ελληνική εφημερίδα, ότι είχε πρόταση για την πρεμιέρα κι από άλλο φεστιβάλ, αν θυμάμαι καλά στην Αυστρία, αλλά τελικά επέλεξε την Επίδαυρο σκεπτόμενος ότι τα καλοκαίρια είναι πιο ωραία στην Ελλάδα απ' οπουδήποτε αλλού.

Anne Teresa De Keersmaeker-Early Works-Kaaitheater

Μεταξύ 22/3 και 7/4 η πασίγνωστη και σπουδαία βελγίδα χορεύτρια-χορογράφος Anne Teresa De Keersmaeker παρουσιάζει στο Kaaitheater, σε τέσσερα μέρη, επιλεγμένες χορογραφίες της των πρώτων ετών της καριέρας της. Παρακολουθήσαμε ήδη το πρώτο από τα τέσσερα μέρη σε ένα θέατρο κατάμεστο από "ωραίο" κόσμο, όχι "καλό" που συχνά λέγεται, "ωραίο" με την έννοια της ομορφιάς, προφανώς από τον ωραίο χώρο του χορού. Επί 70 συνεχή λεπτά επί σκηνής η Keersmaeker απέδειξε ότι στα 5ο της μπορεί ακόμη να χορεύει ό,τι χόρευε και στα 30 της. Στο τέλος βέβαια δεν είχε τη δύναμη ούτε να σκάσει ένα χαμόγελο στο κοινό που την αποθέωνε όρθιο επί πολλά λεπτά. Οι τελευταίες της δουλειές που έτυχε να δω δεν με συγκίνησαν, όμως ποτέ δεν ξέχασα πόσο είχα εντυπωσιαστεί όταν είδα για πρώτη φορά δουλειά της στις αρχές της δεκαετίας του '90 και γι'αυτό έσπευσα να δω τα early works. 'Οσες αντιρρήσεις και να έχω για κάποιες από τις τελευταίες της δουλειές, αναγνωρίζω ότι έχουμε να κάνουμε με ένα μεγάλο όνομα του χορού το οποίο σίγουρα έχει γράψει ιστορία και απ' ό,τι φάνηκε αποτελεί σοβαρή αναφορά για τους νέους. Γι'αυτό λέω να δείτε κάποιο από τα τέσσερα μέρη, δεν θα χάσετε.

LUISA MILLER - VERDI - OPERA NATIONAL DE PARIS 13/03/2011

Θα ξεκινήσω το σχόλιο από το πρόγραμμα και συγκεκριμένα από την εύστοχη επιλογή του πολύ ωραίου έργου του Johann Friedrich Overbeck "Ιταλία και Γερμανία" για το εξώφυλλό του που σαφώς υποδηλώνει το "πάντρεμα" της ιταλικής μουσικής με το γερμανικό έργο στο οποίο βασίζεται το στόρυ αυτής της όπερας, με θέμα πάντα τον έρωτα και το θάνατο και όχι μόνο. Ο Φερδινάνδος του γερμανικού κειμένου γίνεται εδώ Ροδόλφος και η Eloisa ιταλοποιείται σε Luisa. Το λιμπρέτο το έγραψε ο Salvatore Camarrano βασιζόμενος σε έργο του Schiller, έργα του οποίου έχουν χρησιμοποιηθεί και για άλλες όπερες του Βέρντι. Ο Βέρντι επεδίωκε να ανεβάζει όπερες προερχόμενες από έργα συγγραφέων πρώτης γραμμής, όπως ο Σέξπηρ, ο Δουμάς ή ο Ουγκό. Στο έργο αυτό ενδέχεται να τον συγκίνησε το θέμα της σχέσης πατέρα-γιου, δεδομένου ότι όπως ο Φερδινάνδος-Ροδόλφος υφίσταται πίεση από τον πατέρα του όσον αφορά τον έρωτά του για την Λουίζα που δεν ανήκει στην ίδια τάξη μ'αυτόν έτσι και ο Βέρντι δεχόταν κριτική και πίεση από τον δικό του πατέρα για το γεγονός ότι συζούσε με μια τραγουδίστρια της όπερας, εκτός γάμου φυσικά. Μην ξεχνάμε, βρισκόμαστε στα 1840. 'Οσο για την Λουίζα, αυτή κι αν είναι θύμα του αντρών. Αν εξαιρέσεις τον έρωτά της για τον Ροδόλφο που δεν της επεβλήθη και που δεν θα τον επέτρεπε στον εαυτό της αν ήξερε την πραγματική του ταυτότητα, όλα τα περιστατικά της ζωής της είναι απόρροια ανδρικών επιρροών πάνω της, με αποκορύφωμα την απόφαση του αγαπημένου της να πεθάνουν μαζί πίνοντας από το ίδιο φαρμάκι, την οποία μάλιστα της αποκαλύπτει αφού της το έχει δώσει να το πιει! Είπαμε να πεθαίνουμε από έρωτα, αλλά όχι κι έτσι.

KVS 10/03/11 - GREGORIA

Maurice Gilliams ο συγγραφέας, Bart Meuleman ο διασκευαστής και σκηνοθέτης, φλαμανδοί αμφότεροι διαφορετικών εποχών. Τόπος της "δράσης" η Αμβέρσα το 1930 και θέμα ο επικείμενος γάμος κόρης νεόπλουτων με γόνο ξεπεσμένης οικονονικά αριστοκρατικής οικογένειας. Αυτό που παρακολουθούμε είναι ένας γάμος σε πλήρη ανάπτυξη, γνωριμία των οικογενειών και των μελλόνυμφων, τελετή και γαμήλιο ταξίδι. 'Ενας γάμος εφιαλτικός αφού το ζευγάρι δεν επιτυγχάνει κανενός είδους "ένωση" παρά τις προσπάθεις του γαμπρού. Η παράσταση βασίζεται κυρίως στην αφήγηση και λιγότερο στο παίξιμο των ηθοποιών. Παρά το τραγικό του θέμα, έναν θλιβερό, λευκό γάμο με έναν γαμπρό σε απόγνωση, η παράσταση βγάζει αρκετό γέλιο και προσφέρει μεγάλη ικανοποίηση με την υψηλή αισθητική της. 'Αλλη μια ευχάριστη έκπληξη από τη φλαμανδική πλευρά.

Black Swan

Όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα και μικρό καλάθι. Πολλή φασαρία για το τίποτα. Πήγα να δω την ταινία με θετική διάθεση καθότι και ο σκηνοθέτης και η πρωταγωνίστρια μου είναι αρεστοί. 'Ομως απογοητεύτηκα. Δεν συγκινήθηκα καθόλου. Το αντίθετο, αρκετές στιγμές σκέφτηκα ότι θα μπορούσα και να πάω σπίτι μου αντί να χάνω την ώρα μου, αλλά δεν το έκανα για λόγους αρχής κυρίως. Εκτιμώ αφάνταστα που η Πόρτμαν έκανε 6 μήνες εντατική προπόνηση κλασικού μπαλέτου για να φτάσει ας πούμε το επίπεδο μιας Φοντέιν ή μιας Πλιτσέσκαγια, όμως μένω με ένα ερώτημα, γιατί όλος αυτός ο χαλασμός? Για να δώσεις τι στον θεατή? Την αξιολύπητη καθημερινότητα μιας κοπέλας που τρώει τις σάρκες της, κυριολεκτώ, για τον πρώτο ρόλο? Δεν θέλω να πιστέψω ότι έτσι διάγουν οι πρώτες μπαλαρίνες. Το ήρεμο πρόσωπο της Φοντέιν που ακτινοβολεί εσωτερική ισορροπία δεν μου βγάζει τέτοιο κρυφό αρρωστημένο δράμα. Συγγνώμη, αλλά τι πουλάνε στον κόσμο? Πραγματικά δεν βρίσκω κανένα λόγο να συστήσω την ταινία. Και παρά τα όσκαρ εγώ σας λέω ότι δεν παίζουν ωραία. Είναι η χειρότερη Πόρτμαν και ο χειρότερος Βενσάν Κασέλ που έχω δει ποτέ. Κι επειδή πάντα πίστευα ότι τον καλό ηθοποιό τον κάνει ο καλός σκηνοθέτης δεν καταλαβαίνω πώς είναι δυνατόν ο Αρονόφσκι που μας έδωσε έναν τόσο καλό Μίκυ Ρουρκ στον Παλαιστή, να μας απογοητεύει τώρα.

Η τριλογία του παραθερισμού του Κάρλο Γκολντόνι - Εθνικό Θέατρο

Γραμμένη στα μέσα του 180υ αιώνα, η τριλογία αυτή του Γκολντόνι μοιάζει να έχει γραφτεί σήμερα. 'Εχοντας για θέμα την πολυτελή διαβίωση με κύριο σκοπό την αυτοπροβολή, το "φαίνεσθαι", το έργο αποδεικνύει ότι η ανάγκη επίδειξης του πλούτου κατέχει κυρίαρχη θέση στη ζωή των ανθρώπων δια μέσου των αιώνων. Το ίδιο και το "ζευγάρωμα" κυρίως με τη μορφή του κοινωνικά παραδεκτού γάμου εις βάρος του αληθινού έρωτα. Οφείλω να ομολογήσω ότι στον τομέα του ζευγαρώματος η ανθρωπότητα έχει προοδεύσει πολύ έκτοτε. Ο έρωτας έχει πάρει φαλάγγι το συμφέρον, με θλιβερές εξαιρέσεις φυσικά, αλλά όπως και να το κάνουμε το προξενιό δεν παίζει πια όπως έπαιζε παλιά. Αυτό έχει αλλάξει πολύ προς το ανθρωπινότερο, η ανάγκη για επίδειξη όμως παραμένει ακλόνητη. Σε όλη τη διάρκεια της παράστασης έβλεπα μπροστά μου τη Μύκονο, αυτή την ασύγκριτη πασαρέλα του ελληνικού παραθερισμού. Βρήκα έξοχη την ιδέα του σκηνοθέτη να μπαίνουν οι ηθοποιοί στη σκηνή με το στραμπουληγμένο περπάτημα των μοντέλων. Ο σκηνοθέτης Νίκος Μαστοράκης που στους παληούς θυμίζει άλλον Νίκο Μαστοράκη έκανε πολύ καλή δουλειά κατά τη γνώμη μου. Το έχουμε ξαναπεί. ΄'Σκίζει" το Εθνικό φέτος. Και τι ωραίο θέατρο. Ακούω πολλούς που δεν πηγαίνουν λόγω της γειτνίασής του με την Ομόνοια και τα συνακόλουθα. Υπερβολές!

Annie Girardot-La Merveilleuse

Η επιλογή της φωτό έγινε με βάση τον τίτλο της τον οποίο δανείστηκα μάλιστα για τίτλο του σχολίου. Η Ανί Ζιραντό πέθανε πριν λίγες μέρες σε αρκετά προχωρημένη ηλικία (79 ετών) και σε προχωρημένο στάδιο της ασθένειας του Αλτσχάιμερ. Τόσο η καριέρα της όσο και η προσωπική της ζωή υπήρξαν πλούσιες και ταραχώδεις. 'Απειρες ταινίες, άπειροι άντρες, ένας μεγάλος έρωτας, καθότι αδύνατος κι ας αποτέλεσε τον μοναδικό γάμο της ζωής της. 'Ενα μόνο παιδί παρά τις αναρίθμητες βραδυές παθιασμένων ερώτων. Η Ανί Ζιραρντό δεν ήταν όμορφη με την καθιερωμένη έννοια του όρου, η γυναίκα που την βλέπεις και πέφτεις ξερός, καθόλου τέτοια περίπτωση, παρατηρώντας την όμως κάποιος μπορεί να καταλάβει τι μπορούσε να τραβάει πάνω της και τους άντρες και τον κόσμο όλο κι αυτό το κάτι δεν περιγράφεται εύκολα. Μπορεί να το λένε γοητεία, ταμπεραμέντο, χημεία, προσωπικότητα. Πρέπει να αγάπησε και να αγαπήθηκε πολύ και να απογοητεύτηκε επίσης πολύ. 'Εζησε σχεδόν όλη της τη ζωή στην ωραιότερη πλατεία του Παρισιού την Place des Vosges. Παριζιάνα μέχρι το κόκκαλο η ζωή της θυμίζει έντονα την Εντίθ Πιαφ και από τους σημερινούς γάλλους ηθοποιούς θα την παραλλήλιζα με τον Ζεράρ Ντεπαρντιέ και σε επίπεδο ταλέντου και σε αποδοχή του κοινού.

Parsifal - Photo 11/02/2011

Εντυπωσιακή φωτό φίλου που ήρθε από την Αθήνα ειδικά για την παράσταση. Είναι από το κλείσιμο της παράστασης της 11ης Φεβρουαρίου 2011. Προσέξτε το σκηνικό!

"Ο Χίτλερ και οι Γερμανοί" Βερολίνο 19/02/2011

'Ισως να μην εντάσσεται στα θέματα με τα οποία θέλει να ασχολείται και να καταγράφει το παρόν blog η έκθεση που είδαμε στο Βερολίνο πριν λίγο καιρό και η οποία τριβελίζει το μυαλό μου ποικιλοτρόπως, όμως και μόνο το γεγονός ότι ήταν έκθεση σε μουσείο και μάλιστα στημένη με αξιοπρόσεκτη αισθητική, νομίζω ότι δικαιολογεί τη μνεία της εδώ.

Το ότι προτείνεται, εγκρίνεται και οργανώνεται και σημειώνει μάλιστα απρόσμενη επιτυχία έκθεση με θέμα το μεγάλο γερμανικό ταμπού που ακούει στο όνομα "Χίτλερ" είναι για μένα τουλάχιστον αρκετός λόγος για να θέλω να την επισκεφτώ, εφόσον φυσικά είχα την τύχη να δύναμαι και να τολμήσω κι εγώ ένα σχόλιο σ'ένα τόσο δύσκολο θέμα. Καταρχήν είναι ωραίο να τολμά κανείς, είτε είναι άτομο είτε ολόκληρο κράτος. Γιατί όντως τόλμη θέλει να δείξεις στους Γερμανούς κατάμουτρα το κομμάτι αυτό της ιστορίας τους που τους κάνει ίσως ακόμη να ντρέπονται. Κι όμως πήγαν πολλοί να δουν την ακομπλεξάριστη παρουσίαση της κατάστασης που δημιούργησε ο Χίτλερ και το κόμμα του.

Σκοπός του εγχειρήματος είναι να δοθεί μια εξήγηση για την τυφλή λατρεία από την οποία επλήγη τόσο μεγάλο τμήμα του γερμανικού λαού για το πρόσωπο του Χίτλερ. Πράγματι, διατρέχοντας τα εκθέματα αισθάνεσαι τη γιγάντια επιρροή του ασήμαντου αυτού ανθρωπάκου που χωρίς σπουδές, χωρίς εμπειρία στην πολιτική κατάφερε να γίνει "θεός" και να παρασύρει τόσα εκατομμύρια στον παραλογισμό. Ομολογώ ότι έτρεμα στη σκέψη ότι οι επισκέπτες θα καταλήξουν στο τέλος στο μαγαζάκι του μουσείου στο οποίο θα πουλιώνται αναμνηστικά της έκθεσης, όπως συμβαίνει πάντα με τις διάφορες εκθέσεις. Ευτυχώς δεν υπήρχε τίποτα να πάρει κανείς μαζί του, πλην του καταλόγου. Ούτε γόμες σβάστικες, ούτε κονκάρδες με τον Χίτλερ, μπλουζάκια κλπ. Πραγματικά ευτυχώς γιατί ακόμη κι εγώ ευχαρίστως θα έπαιρνα κάτι μαζί μου!
Είπα ότι βρήκα την ιδέα τολμηρή. Τολμηρή γιατί και παρακινδυνευμένη. Είμαι σίγουρη ότι μεταξύ των επισκεπτών θα ήταν και κάποιοι που θα σκέφτονταν "μεγαλειώδης εποχή, η καλλίτερη της γερμανικής ιστορίας". Δεν το λέω τυχαία. 'Ετυχε να δούμε καιρό πριν κάποια ιδιότυπη θεατρική παράσταση που ήταν βασισμένη σε αληθινές μαρτυρίες ανθρώπων που είχαν ταυτιστεί με τον Χίτλερ και τον είχαν υπηρετήσει ενεργά σε μικρής σημασίας θέσεις και η αναπόλησή τους εκείνης της εποχής ακουγόταν το λιγότερο ανατριχιαστική.

Τώρα το θέμα είναι αν όντως οι επισκέπτες φεύγουν έχοντας λύσει τις απορίες τους σχετικά με το τι "έφταιξε" και έγιναν όλα αυτά. Ίσως τα ίδια τα εκθέματα να μην δίνουν την απάντηση άμεσα, νομίζω ότι εναπόκειται στον καθένα να σταθμίσει τα δεδομένα και να βγάλει συμπέρασμα. Το δικό μου συμπέρασμα είναι ότι ο Χίτλερ, ασήμαντος, αμόρφωτος, λίγος, τρελός, έδωσε όραμα στους Γερμανούς την εποχή που το είχαν ανάγκη. Και κάτι άλλο. Δεν τους κορόιδεψε. 'Ο,τι έταξε το έπραξε και γι'αυτό τον ακολούθησαν.

Για να το κλείσω κάπως "ευχάριστα", αυτό που σκέφτηκα ότι θα ήθελα να κάνω βγαίνοντας ήταν να ξαναδώ το "Δικτάτορα" του Τσάρλι Τσάπλιν. Αποσπάσματα της ταινίας προβάλλονταν και στην έκθεση.