"Ο Χίτλερ και οι Γερμανοί" Βερολίνο 19/02/2011

'Ισως να μην εντάσσεται στα θέματα με τα οποία θέλει να ασχολείται και να καταγράφει το παρόν blog η έκθεση που είδαμε στο Βερολίνο πριν λίγο καιρό και η οποία τριβελίζει το μυαλό μου ποικιλοτρόπως, όμως και μόνο το γεγονός ότι ήταν έκθεση σε μουσείο και μάλιστα στημένη με αξιοπρόσεκτη αισθητική, νομίζω ότι δικαιολογεί τη μνεία της εδώ.

Το ότι προτείνεται, εγκρίνεται και οργανώνεται και σημειώνει μάλιστα απρόσμενη επιτυχία έκθεση με θέμα το μεγάλο γερμανικό ταμπού που ακούει στο όνομα "Χίτλερ" είναι για μένα τουλάχιστον αρκετός λόγος για να θέλω να την επισκεφτώ, εφόσον φυσικά είχα την τύχη να δύναμαι και να τολμήσω κι εγώ ένα σχόλιο σ'ένα τόσο δύσκολο θέμα. Καταρχήν είναι ωραίο να τολμά κανείς, είτε είναι άτομο είτε ολόκληρο κράτος. Γιατί όντως τόλμη θέλει να δείξεις στους Γερμανούς κατάμουτρα το κομμάτι αυτό της ιστορίας τους που τους κάνει ίσως ακόμη να ντρέπονται. Κι όμως πήγαν πολλοί να δουν την ακομπλεξάριστη παρουσίαση της κατάστασης που δημιούργησε ο Χίτλερ και το κόμμα του.

Σκοπός του εγχειρήματος είναι να δοθεί μια εξήγηση για την τυφλή λατρεία από την οποία επλήγη τόσο μεγάλο τμήμα του γερμανικού λαού για το πρόσωπο του Χίτλερ. Πράγματι, διατρέχοντας τα εκθέματα αισθάνεσαι τη γιγάντια επιρροή του ασήμαντου αυτού ανθρωπάκου που χωρίς σπουδές, χωρίς εμπειρία στην πολιτική κατάφερε να γίνει "θεός" και να παρασύρει τόσα εκατομμύρια στον παραλογισμό. Ομολογώ ότι έτρεμα στη σκέψη ότι οι επισκέπτες θα καταλήξουν στο τέλος στο μαγαζάκι του μουσείου στο οποίο θα πουλιώνται αναμνηστικά της έκθεσης, όπως συμβαίνει πάντα με τις διάφορες εκθέσεις. Ευτυχώς δεν υπήρχε τίποτα να πάρει κανείς μαζί του, πλην του καταλόγου. Ούτε γόμες σβάστικες, ούτε κονκάρδες με τον Χίτλερ, μπλουζάκια κλπ. Πραγματικά ευτυχώς γιατί ακόμη κι εγώ ευχαρίστως θα έπαιρνα κάτι μαζί μου!
Είπα ότι βρήκα την ιδέα τολμηρή. Τολμηρή γιατί και παρακινδυνευμένη. Είμαι σίγουρη ότι μεταξύ των επισκεπτών θα ήταν και κάποιοι που θα σκέφτονταν "μεγαλειώδης εποχή, η καλλίτερη της γερμανικής ιστορίας". Δεν το λέω τυχαία. 'Ετυχε να δούμε καιρό πριν κάποια ιδιότυπη θεατρική παράσταση που ήταν βασισμένη σε αληθινές μαρτυρίες ανθρώπων που είχαν ταυτιστεί με τον Χίτλερ και τον είχαν υπηρετήσει ενεργά σε μικρής σημασίας θέσεις και η αναπόλησή τους εκείνης της εποχής ακουγόταν το λιγότερο ανατριχιαστική.

Τώρα το θέμα είναι αν όντως οι επισκέπτες φεύγουν έχοντας λύσει τις απορίες τους σχετικά με το τι "έφταιξε" και έγιναν όλα αυτά. Ίσως τα ίδια τα εκθέματα να μην δίνουν την απάντηση άμεσα, νομίζω ότι εναπόκειται στον καθένα να σταθμίσει τα δεδομένα και να βγάλει συμπέρασμα. Το δικό μου συμπέρασμα είναι ότι ο Χίτλερ, ασήμαντος, αμόρφωτος, λίγος, τρελός, έδωσε όραμα στους Γερμανούς την εποχή που το είχαν ανάγκη. Και κάτι άλλο. Δεν τους κορόιδεψε. 'Ο,τι έταξε το έπραξε και γι'αυτό τον ακολούθησαν.

Για να το κλείσω κάπως "ευχάριστα", αυτό που σκέφτηκα ότι θα ήθελα να κάνω βγαίνοντας ήταν να ξαναδώ το "Δικτάτορα" του Τσάρλι Τσάπλιν. Αποσπάσματα της ταινίας προβάλλονταν και στην έκθεση.